Van AUT lắp cho hệ thống sửa chữa, cải tạo đường ống cũ cần được kiểm tra kỹ hơn so với hệ thống mới, vì đường ống cũ thường có nhiều yếu tố khó đoán như cặn bẩn, rỉ sét, mặt bích không đồng tâm, tiêu chuẩn kết nối không rõ, áp lực thay đổi, van cũ bị kẹt hoặc không còn thông số đầy đủ. Nếu chọn và lắp van không đúng, hệ thống sau cải tạo có thể bị rò rỉ, tụt áp, kẹt van, lắp không khớp mặt bích hoặc phải tháo ra sửa lại nhiều lần.

Nếu bạn đang tìm hiểu các dòng van dùng cho hệ thống nước và công trình kỹ thuật, có thể tham khảo nhóm van AUT Malaysia ↗ để xem thêm các sản phẩm như van cổng AUT, van bướm AUT, van 1 chiều AUT, y lọc AUT, rọ bơm AUT, khớp nối mềm AUT và van xả khí AUT.

Trong các công trình cải tạo đường ống cũ như nhà máy, khu dân cư, tòa nhà, trạm bơm, hệ thống cấp nước, xử lý nước hoặc PCCC, việc thay van không nên chỉ dựa vào kích cỡ nhìn bằng mắt. Cần kiểm tra kỹ DN, áp lực, tiêu chuẩn mặt bích, chiều dòng chảy, vị trí bảo trì và tình trạng đường ống xung quanh trước khi đưa van AUT vào lắp đặt.

Vì sao cải tạo đường ống cũ cần chọn van AUT cẩn thận hơn?

Đường ống cũ thường đã vận hành nhiều năm, trải qua nhiều lần sửa chữa, thay phụ kiện hoặc cải tạo cục bộ. Vì vậy, hệ thống có thể không còn đúng hoàn toàn như bản vẽ ban đầu. Một số đoạn ống có thể đã thay đổi vật liệu, tiêu chuẩn mặt bích, kích cỡ hoặc hướng tuyến.

Ngoài ra, bên trong đường ống cũ thường có cặn, rỉ sét, bùn, mạt kim loại hoặc rác nhỏ. Khi tháo van cũ và lắp van mới, các tạp chất này có thể bong ra và đi theo dòng nước, làm kẹt van, tắc y lọc, ảnh hưởng đồng hồ hoặc làm van 1 chiều đóng không kín.

Vì vậy, khi dùng van AUT cho hệ thống sửa chữa, cải tạo, cần kết hợp cả kiểm tra vật tư mới và đánh giá tình trạng thực tế của đường ống cũ. Đây là bước giúp hạn chế lỗi sau khi lắp đặt và chạy thử.

Kiểm tra đúng kích cỡ DN trước khi thay van

Kích cỡ DN là thông số đầu tiên cần kiểm tra khi thay van trên đường ống cũ. Không nên chỉ nhìn van cũ rồi ước lượng, vì các kích cỡ gần nhau như DN80, DN100, DN125 hoặc DN150 có thể dễ nhầm khi van đã cũ, bị sơn phủ, gỉ sét hoặc mất tem nhãn.

Cần đọc thông số trên thân van cũ nếu còn rõ, đo đường kính mặt bích, kiểm tra số lỗ bulong và đối chiếu với bản vẽ nếu có. Với đường ống đã sửa nhiều lần, nên đo thực tế tại công trình thay vì chỉ dựa vào hồ sơ cũ.

Nếu chọn sai DN, van AUT có thể không lắp vừa hoặc gây thu hẹp dòng chảy. Điều này làm tăng thời gian sửa chữa, phát sinh chi phí đổi hàng và có thể làm hệ thống phải dừng lâu hơn dự kiến.

Kiểm tra tiêu chuẩn mặt bích của đường ống cũ

Đường ống cũ có thể dùng nhiều tiêu chuẩn mặt bích khác nhau như PN10, PN16, JIS, BS, DIN hoặc tiêu chuẩn riêng theo từng thời kỳ thi công. Cùng một DN nhưng số lỗ bulong, khoảng cách tâm lỗ và đường kính ngoài mặt bích có thể khác nhau.

Trước khi đặt van AUT, cần kiểm tra kỹ mặt bích hiện trạng. Nếu mặt bích cũ không khớp với van mới, việc lắp đặt sẽ rất khó, thậm chí phải cắt hàn lại mặt bích. Điều này đặc biệt bất tiện với hệ thống đang cần sửa nhanh hoặc không thể dừng lâu.

Khi khảo sát, nên chụp ảnh mặt bích, đo số lỗ, đường kính lỗ, khoảng cách tâm lỗ và độ dày mặt bích. Những thông tin này giúp chọn van đúng hơn và tránh nhầm tiêu chuẩn kết nối.

Kiểm tra áp lực làm việc sau khi cải tạo

Hệ thống cũ có thể đã thay đổi điều kiện vận hành so với ban đầu. Ví dụ, máy bơm được thay công suất lớn hơn, tuyến ống mở rộng thêm nhánh, áp lực cấp nước thay đổi hoặc hệ thống được chuyển sang bơm tăng áp.

Vì vậy, van AUT thay mới cần phù hợp với áp lực hiện tại, không chỉ áp lực thiết kế cũ. Cần kiểm tra áp lực vận hành bình thường, áp lực cao nhất và áp lực thử sau khi sửa chữa. Nếu chọn van có cấp áp lực không phù hợp, van có thể rò tại mặt bích, nắp van hoặc bộ phận làm kín khi chạy thử.

Với các hệ thống quan trọng như PCCC, trạm bơm, cấp nước chính hoặc khu công nghiệp, thông số áp lực càng cần được kiểm tra kỹ trước khi đặt van.

Kiểm tra chiều dòng chảy trước khi lắp van AUT

Khi cải tạo đường ống cũ, hướng dòng chảy đôi khi không rõ ràng, nhất là ở các tuyến có nhiều nhánh, bypass, bơm luân phiên hoặc đường ống từng bị sửa đổi. Điều này rất quan trọng nếu lắp van 1 chiều AUT hoặc Y lọc AUT.

Van 1 chiều AUT phải lắp đúng chiều để nước đi theo một hướng và chống chảy ngược. Y lọc AUT cũng phải lắp đúng mũi tên để cặn được giữ trong bầu lọc và dễ vệ sinh. Nếu lắp ngược chiều, hệ thống có thể không hoạt động đúng, bị cản dòng hoặc không bảo vệ được thiết bị phía sau.

Trước khi siết bulong hoàn thiện, cần kiểm tra lại hướng nước thực tế và mũi tên trên thân van. Với tuyến phức tạp, nên đánh dấu chiều dòng chảy lên đường ống sau khi kiểm tra.

Chú ý cặn bẩn trong đường ống cũ

Đường ống cũ thường có nhiều cặn bẩn hơn đường ống mới. Cặn có thể nằm ở đáy ống, bám thành ống, tích tụ sau co cút hoặc nằm ngay gần van cũ. Khi tháo lắp, cặn có thể bong ra và trôi vào van mới.

Cặn bẩn là nguyên nhân phổ biến làm van mới nhanh bị kẹt, van 1 chiều đóng không kín, Y lọc nhanh tắc hoặc đồng hồ nước hoạt động không ổn định. Vì vậy, trước khi vận hành chính thức, nên xả rửa tuyến ống nếu điều kiện cho phép.

Nếu hệ thống có thiết bị quan trọng phía sau như máy bơm, đồng hồ, van điều khiển, van giảm áp hoặc thiết bị trao đổi nhiệt, nên cân nhắc lắp Y lọc AUT để giữ cặn sau cải tạo.

Nên lắp Y lọc AUT ở vị trí bảo vệ thiết bị sau cải tạo

Trong các hệ thống đường ống cũ, Y lọc AUT rất hữu ích vì giúp giữ lại cặn, mạt hàn, rỉ sét, cát và rác nhỏ sau quá trình sửa chữa. Thiết bị này nên được bố trí trước máy bơm, đồng hồ nước, van điều khiển, van giảm áp hoặc các thiết bị nhạy phía sau.

Sau khi cải tạo, giai đoạn chạy thử thường là lúc cặn xuất hiện nhiều nhất. Nếu không có y lọc, cặn có thể đi thẳng vào thiết bị và gây lỗi chỉ sau một thời gian ngắn vận hành.

Khi lắp Y lọc AUT, cần chừa không gian tháo nắp và vệ sinh lưới lọc. Sau khi chạy thử vài ngày hoặc sau lần vận hành đầu tiên, nên kiểm tra lưới lọc sớm để loại bỏ cặn còn sót lại trong đường ống cũ.

Chọn van khóa AUT cho vị trí cần cô lập khi sửa chữa

Khi cải tạo đường ống cũ, nên tận dụng cơ hội để bổ sung van khóa tại các vị trí cần cô lập tuyến. Van cổng AUT hoặc van bướm AUT có thể dùng để khóa đoạn ống, khóa nhánh, khóa trước/sau thiết bị hoặc khóa khu vực cần bảo trì.

Nếu hệ thống cũ thiếu van khóa, mỗi lần sửa một đoạn nhỏ có thể phải dừng nước cả hệ thống. Điều này gây bất tiện cho nhà máy, tòa nhà hoặc khu dân cư đang vận hành.

Van cổng AUT phù hợp với vị trí cần khóa chắc chắn, ít thao tác. Van bướm AUT phù hợp với đường ống vừa và lớn, không gian hẹp, cần thao tác nhanh và thiết kế gọn hơn.

Chú ý van 1 chiều AUT khi thay gần máy bơm

Nếu hệ thống cải tạo có máy bơm, van 1 chiều AUT cần được kiểm tra kỹ. Van 1 chiều cũ sau thời gian dài có thể bị kẹt, đóng không kín hoặc phát tiếng đập khi bơm dừng. Khi thay mới, cần chọn đúng loại, đúng DN, đúng áp lực và đúng chiều dòng chảy.

Van 1 chiều thường lắp sau máy bơm trên đường ống đẩy. Nhiệm vụ là ngăn nước hồi ngược về bơm khi bơm dừng. Nếu lắp sai hoặc chọn không phù hợp, hệ thống có thể tụt áp, rung, phát tiếng đập hoặc làm bơm quay ngược.

Trước khi lắp, cần kiểm tra chiều mũi tên trên thân van và hướng nước thực tế từ bơm ra hệ thống. Sau khi chạy thử, cần quan sát tiếng động và áp lực khi bơm dừng.

Kiểm tra tình trạng mặt bích, gioăng và bulong cũ

Khi thay van trên hệ thống cũ, không nên chỉ thay riêng thân van mà bỏ qua mặt bích, gioăng và bulong. Mặt bích cũ có thể bị cong vênh, gỉ, rỗ bề mặt hoặc không còn phẳng. Bulong cũ có thể bị mòn ren, gỉ sét hoặc khó siết đúng lực.

Nếu dùng lại gioăng cũ, khả năng rò rỉ rất cao. Khi lắp van AUT mới, nên dùng gioăng phù hợp và kiểm tra kỹ bề mặt tiếp xúc. Bulong nếu đã gỉ nặng, ren yếu hoặc không đồng bộ nên thay mới để đảm bảo độ kín.

Khi siết bulong, cần siết đối xứng từng lượt. Không nên siết lệch một phía vì có thể làm gioăng bị ép không đều, gây rò khi thử áp.

Chú ý độ đồng tâm và độ lệch của đường ống cũ

Đường ống cũ có thể bị võng, lệch, lún nền hoặc biến dạng sau thời gian dài sử dụng. Khi tháo van cũ ra, hai đầu mặt bích có thể không còn thẳng hàng. Nếu cố lắp van mới vào bằng cách siết bulong kéo ép hai đầu ống, thân van sẽ chịu lực lệch.

Lực lệch này có thể làm van AUT đóng mở nặng, rò mặt bích, hỏng gioăng hoặc giảm tuổi thọ van. Với van bướm, đường ống lệch còn có thể làm đĩa van bị cấn.

Trước khi lắp van mới, cần kiểm tra độ đồng tâm của hai đầu ống. Nếu lệch nhiều, nên căn chỉnh lại đường ống, bổ sung giá đỡ hoặc xử lý mặt bích trước khi lắp van.

Chú ý không gian bảo trì sau khi cải tạo

Khi sửa chữa đường ống cũ, nhiều công trình chỉ cố gắng lắp lại cho vừa vị trí cũ mà chưa tính đến bảo trì sau này. Đây là điểm cần tránh. Van AUT mới nên được lắp ở vị trí dễ thao tác, dễ đóng mở, dễ siết bulong và dễ tháo khi cần.

Với Y lọc AUT, cần có khoảng trống để tháo nắp lọc và lấy lưới ra vệ sinh. Với van cổng, cần không gian quay tay. Với van bướm, cần không gian cho tay gạt hoặc tay quay. Với van 1 chiều, cần có vị trí kiểm tra khi phát sinh tiếng đập hoặc nước hồi.

Nếu vị trí cũ quá chật, nên cân nhắc điều chỉnh bố trí trong quá trình cải tạo để thuận tiện vận hành lâu dài.

Chạy thử và kiểm tra rò rỉ trước khi bàn giao

Sau khi lắp van AUT vào hệ thống đường ống cũ, cần chạy thử và kiểm tra rò rỉ thật kỹ. Các vị trí cần quan sát gồm mặt bích, thân van, nắp van, ty van, nắp Y lọc, mối nối gần đó và các đoạn ống vừa can thiệp.

Đường ống cũ có thể phát sinh rò không chỉ tại van mới mà còn ở các đoạn ống lân cận do rung, dịch chuyển hoặc áp lực thay đổi sau cải tạo. Vì vậy, cần kiểm tra toàn bộ khu vực sửa chữa, không chỉ riêng chiếc van vừa thay.

Nếu có rò nhẹ, cần xử lý ngay trước khi bàn giao. Không nên để rò nhỏ kéo dài vì có thể làm gỉ bulong, hỏng gioăng và khó sửa hơn sau này.

Checklist lắp van AUT khi cải tạo đường ống cũ

Những lỗi thường gặp khi thay van trên đường ống cũ

Lỗi đầu tiên là chọn van theo cảm tính, không đo lại DN và mặt bích thực tế. Lỗi thứ hai là không kiểm tra tiêu chuẩn mặt bích, dẫn đến van mới không khớp với đường ống cũ.

Lỗi thứ ba là dùng lại gioăng và bulong cũ đã xuống cấp. Điều này dễ gây rò rỉ sau khi thử áp. Lỗi thứ tư là lắp van 1 chiều hoặc Y lọc sai chiều dòng chảy.

Lỗi thứ năm là không vệ sinh đường ống sau khi sửa chữa, khiến cặn cũ bong ra và đi vào van mới. Đây là nguyên nhân làm van nhanh kẹt, Y lọc nhanh tắc hoặc thiết bị phía sau hoạt động không ổn định.

Kết luận

Van AUT lắp cho hệ thống sửa chữa, cải tạo đường ống cũ cần chú ý nhiều yếu tố hơn so với lắp mới, đặc biệt là DN thực tế, tiêu chuẩn mặt bích, áp lực hiện tại, chiều dòng chảy, cặn bẩn, độ đồng tâm của đường ống, gioăng, bulong và không gian bảo trì. Không nên chọn van chỉ bằng mắt hoặc chỉ dựa vào thông tin cũ nếu hệ thống đã qua nhiều lần sửa chữa.

Trong quá trình cải tạo, nên kiểm tra kỹ hiện trạng, thay gioăng phù hợp, siết bulong đúng kỹ thuật, xả rửa đường ống và chạy thử trước khi bàn giao. Với các tuyến cũ có nhiều cặn hoặc vừa can thiệp sửa chữa, Y lọc AUT là thiết bị rất nên cân nhắc để bảo vệ máy bơm, đồng hồ, van điều khiển và thiết bị phía sau.

Nếu hệ thống cải tạo đường ống cũ có nguy cơ lẫn cặn, mạt hàn, rỉ sét hoặc rác nhỏ sau sửa chữa, bạn có thể tham khảo thêm nhóm Y lọc AUT ↗ để chọn đúng kích cỡ, áp lực và kiểu kết nối phù hợp.

Câu hỏi thường gặp về van AUT khi cải tạo đường ống cũ