Van AUT dùng cho đường ống hút của máy bơm cần được bố trí đúng vị trí để máy bơm hút nước ổn định, hạn chế mất nước mồi, giảm rung động, tránh hút rác vào buồng bơm và thuận tiện bảo trì khi cần sửa chữa. Khác với tuyến ống đẩy, đường ống hút thường nhạy cảm hơn với cặn bẩn, rò khí, tắc nghẽn, độ cao hút và tổn thất áp lực. Vì vậy, khi lắp van AUT ở khu vực này, cần ưu tiên thiết kế thông thoáng, ít cản dòng và dễ kiểm tra thực tế.

Nếu bạn đang tìm hiểu các dòng van dùng cho hệ thống nước và công trình kỹ thuật, có thể tham khảo nhóm van AUT Malaysia ↗ để xem thêm các sản phẩm như van cổng AUT, van bướm AUT, van 1 chiều AUT, y lọc AUT, rọ bơm AUT, khớp nối mềm AUT và van xả khí AUT.

Trong hệ thống bơm nước sạch, nước thô, nước tưới, nước tuần hoàn, trạm bơm hoặc bơm cấp nước nhà máy, đường ống hút thường gồm đầu hút, rọ bơm, van khóa, khớp nối mềm, đoạn ống thẳng, mặt bích và đầu vào máy bơm. Mỗi thiết bị cần được bố trí hợp lý để không làm bơm bị hụt nước, rung mạnh, phát tiếng ồn hoặc giảm lưu lượng khi vận hành.

Vì sao đường ống hút của máy bơm cần bố trí van cẩn thận?

Đường ống hút là đoạn ống đưa nước từ bể chứa, ao hồ, bồn nước, hố thu hoặc nguồn nước về máy bơm. Nếu đoạn hút bị tắc, hở khí, quá nhiều co cút, van bố trí sai hoặc rọ bơm bị nghẹt, máy bơm có thể hút yếu, không lên nước, rung, nóng máy hoặc nhanh hỏng cánh bơm.

Ở phía hút, máy bơm cần dòng nước đi vào đều và đủ. Chỉ một điểm cản dòng nhỏ cũng có thể làm giảm hiệu quả hút, nhất là với các hệ thống có chiều sâu hút lớn hoặc nguồn nước không ổn định. Vì vậy, van AUT và các phụ kiện trên đường hút không nên bố trí quá dày, quá sát đầu bơm hoặc gây thu hẹp dòng chảy không cần thiết.

Bố trí đúng giúp máy bơm hoạt động nhẹ hơn, hạn chế mất nước mồi, bảo vệ cánh bơm và giúp việc kiểm tra bảo trì thuận tiện hơn.

Rọ bơm AUT nên đặt ở đầu hút nguồn nước

Rọ bơm AUT là thiết bị rất quan trọng ở đầu hút của máy bơm, đặc biệt khi hút nước từ bể chứa, ao hồ, sông, kênh mương, hố thu hoặc nguồn nước có nguy cơ lẫn rác. Thiết bị này giúp ngăn rác thô, lá cây, sỏi nhỏ, cành cây hoặc vật thể lạ đi vào đường hút và buồng bơm.

Nếu không có rọ bơm, rác có thể đi thẳng vào máy bơm, gây kẹt cánh, rung mạnh, giảm lưu lượng hoặc làm hư phớt bơm. Với một số hệ thống cần giữ nước mồi, rọ bơm còn giúp hạn chế nước trong ống hút tụt ngược về nguồn khi bơm dừng.

Khi lắp rọ bơm AUT, cần đặt rọ luôn ngập trong nước nhưng không quá sát đáy bể, đáy ao hoặc đáy hố thu. Nếu đặt quá sát đáy, rọ dễ hút bùn cặn. Nếu đặt quá gần mặt nước, khi mực nước hạ xuống, bơm có thể hút lẫn khí và mất nước mồi.

Van khóa AUT nên bố trí trên đường hút để dễ bảo trì

Trên đường ống hút, nên bố trí van khóa AUT ở vị trí phù hợp để cô lập máy bơm khi cần bảo trì, thay bơm, thay gioăng, tháo mặt bích hoặc kiểm tra phụ kiện. Van khóa có thể là van cổng AUT hoặc van bướm AUT tùy kích cỡ đường ống và không gian lắp đặt.

Van cổng AUT phù hợp với vị trí cần mở hoàn toàn hoặc đóng hoàn toàn, ít dùng để điều tiết lưu lượng. Khi mở hết, van cổng giúp dòng nước đi qua tương đối thông thoáng, phù hợp với nhiều tuyến hút cần hạn chế tổn thất áp.

Van bướm AUT có ưu điểm gọn, thao tác nhanh và phù hợp với nhiều tuyến ống kích cỡ vừa đến lớn. Tuy nhiên, khi dùng van bướm ở đường hút, cần kiểm tra đĩa van không bị cấn, không gây cản dòng quá mức và van phải mở hoàn toàn khi máy bơm hoạt động.

Không nên dùng van khóa để điều tiết lưu lượng ở đường hút

Một lỗi thường gặp là dùng van trên đường hút để mở lưng chừng nhằm giảm lưu lượng vào bơm. Cách làm này không nên áp dụng vì có thể làm máy bơm thiếu nước, phát sinh rung động, tiếng ồn, hiện tượng xâm thực hoặc nóng máy.

Nếu cần điều chỉnh lưu lượng, nên ưu tiên điều chỉnh ở phía đường ống đẩy hoặc theo giải pháp điều khiển bơm phù hợp. Đường hút nên được thiết kế càng thông thoáng càng tốt để máy bơm nhận đủ nước.

Van khóa trên đường hút chủ yếu dùng để đóng mở khi bảo trì, không nên dùng như van điều tiết thường xuyên. Khi bơm vận hành, van hút cần ở trạng thái mở hoàn toàn.

Y lọc AUT có nên lắp trên đường hút không?

Y lọc AUT có thể được lắp trên đường hút trong một số hệ thống cần bảo vệ máy bơm khỏi cặn nhỏ, mạt hàn, cát hoặc tạp chất trong đường ống. Tuy nhiên, cần cân nhắc kỹ vì y lọc nếu bị tắc sẽ làm giảm lưu lượng hút và khiến bơm làm việc nặng hơn.

Nếu nguồn nước đã có rọ bơm ở đầu hút, y lọc có thể được dùng thêm khi cần bảo vệ thiết bị kỹ hơn, nhất là trong hệ thống nước sạch, nước tuần hoàn hoặc đường ống mới thi công. Với nguồn nước quá nhiều rác, bùn hoặc rong rêu, cần có lớp lọc thô trước, không nên để toàn bộ rác dồn vào y lọc.

Khi lắp Y lọc AUT ở đường hút, cần chọn đúng DN, đúng áp lực, lắp đúng chiều dòng chảy và đặt ở vị trí dễ tháo nắp vệ sinh. Sau khi chạy thử, nên kiểm tra lưới lọc sớm vì cặn ban đầu có thể làm bơm hút yếu.

Khớp nối mềm AUT nên đặt gần máy bơm để giảm rung

Khớp nối mềm AUT có thể được lắp gần đầu hút máy bơm để giảm truyền rung từ bơm sang đường ống hoặc từ đường ống về thân bơm. Thiết bị này giúp hạn chế rung động, giảm tiếng ồn và bảo vệ các mối nối mặt bích xung quanh cụm bơm.

Tuy nhiên, khớp nối mềm cần được lắp đúng kỹ thuật. Không nên dùng khớp nối mềm để kéo lệch hai đầu ống hoặc bù sai lệch lắp đặt quá lớn. Đường ống trước và sau khớp nối mềm vẫn cần có giá đỡ chắc chắn để không dồn tải trọng lên thân mềm.

Trong phòng bơm, nếu có cả van khóa, y lọc, khớp nối mềm và máy bơm, cần bố trí sao cho từng thiết bị có đủ không gian tháo lắp, siết bulong và kiểm tra rò rỉ.

Đường hút nên có đoạn ống thẳng trước khi vào bơm

Trước đầu hút máy bơm, nên bố trí một đoạn ống thẳng đủ hợp lý để dòng nước đi vào bơm ổn định hơn. Nếu co cút, van, y lọc hoặc mặt bích đặt quá sát cửa hút, dòng nước có thể bị xoáy, không đều và ảnh hưởng đến hiệu suất bơm.

Với các hệ thống bơm quan trọng, nên hạn chế lắp quá nhiều phụ kiện ngay sát đầu hút. Nếu bắt buộc phải lắp, cần bố trí theo bản vẽ kỹ thuật và đảm bảo không làm đường hút bị bó hẹp.

Đoạn ống hút càng ngắn, càng thẳng và càng ít tổn thất thì bơm càng dễ làm việc ổn định. Đây là nguyên tắc quan trọng khi bố trí van AUT và phụ kiện trên tuyến hút.

Chú ý độ kín của mặt bích và mối nối trên đường hút

Đường hút rất nhạy với hiện tượng hở khí. Một mối nối mặt bích bị hở nhỏ có thể không rò nước rõ ràng ra ngoài nhưng vẫn hút khí vào trong khi bơm chạy. Khi khí lọt vào đường hút, máy bơm có thể kêu to, rung, lên nước yếu hoặc mất nước mồi.

Khi lắp van AUT trên đường hút, cần kiểm tra gioăng mặt bích, bulong, độ đồng tâm và bề mặt tiếp xúc. Gioăng phải đặt đúng tâm, bulong siết đều theo kiểu đối xứng và không để mặt bích bị lệch.

Sau khi lắp, cần chạy thử và quan sát hoạt động của bơm. Nếu bơm có tiếng lạ, rung hoặc áp lực đầu ra không ổn định, cần kiểm tra lại toàn bộ đường hút, đặc biệt là các mối nối quanh van và khớp nối mềm.

Chú ý chiều dòng chảy của rọ bơm, Y lọc và van 1 chiều

Với đường hút, các thiết bị có chiều dòng chảy cần được kiểm tra kỹ trước khi vận hành. Rọ bơm phải đặt đúng hướng hút nước vào ống. Y lọc AUT phải lắp theo mũi tên trên thân lọc. Nếu có van 1 chiều hoặc van đáy trong cụm hút, cần đảm bảo chiều mở đúng hướng nước đi về máy bơm.

Lắp sai chiều có thể làm bơm không hút được nước, dòng chảy bị cản hoặc thiết bị không thực hiện đúng chức năng giữ nước mồi. Đây là lỗi đơn giản nhưng gây mất rất nhiều thời gian khi xử lý tại công trình.

Trước khi siết hoàn thiện, nên kiểm tra lại mũi tên dòng chảy và hướng nước thực tế. Với các cụm bơm có nhiều đường ống, nên đánh dấu chiều dòng chảy để đội vận hành dễ kiểm tra sau này.

Bố trí van theo thứ tự tham khảo trên đường hút máy bơm

Tùy từng hệ thống, thứ tự có thể thay đổi theo thiết kế, nhưng một cách bố trí thường gặp có thể là: nguồn nước → rọ bơm AUT hoặc lưới chắn rác → đường ống hút → van khóa AUT → Y lọc AUT nếu cần → khớp nối mềm AUT → đoạn ống thẳng → đầu hút máy bơm.

Với hệ thống hút từ bể kín hoặc bồn chứa sạch, có thể không cần rọ bơm dạng đầu hút ngoài nguồn, nhưng vẫn cần cân nhắc lọc cặn và van khóa để bảo trì. Với hệ thống hút từ ao hồ hoặc hố thu, rọ bơm là thiết bị rất nên có.

Điểm quan trọng là không bố trí quá nhiều thiết bị gây cản dòng trên đoạn hút. Các thiết bị cần thiết phải lắp đúng chiều, đúng kích cỡ và luôn có phương án vệ sinh khi bị cặn.

Checklist bố trí van AUT trên đường ống hút máy bơm

Những lỗi thường gặp khi bố trí van ở đường hút

Lỗi đầu tiên là lắp quá nhiều phụ kiện trên đoạn hút, làm dòng nước bị cản và bơm hút yếu. Đường hút càng nhiều co cút, van, lọc hoặc thu hẹp đột ngột thì tổn thất càng lớn.

Lỗi thứ hai là không có rọ bơm hoặc lưới chắn rác ở nguồn nước hở. Điều này khiến rác đi vào máy bơm, làm kẹt cánh bơm hoặc giảm tuổi thọ thiết bị.

Lỗi thứ ba là để rọ bơm quá sát đáy bể, khiến bơm hút bùn cặn. Lỗi thứ tư là lắp Y lọc nhưng không vệ sinh định kỳ, làm lưới lọc bị tắc và bơm hút không đủ nước.

Lỗi thứ năm là mối nối mặt bích không kín, làm đường hút bị lọt khí. Đây là lỗi khó phát hiện vì có thể không thấy nước rò ra ngoài nhưng bơm vẫn hoạt động không ổn định.

Kết luận

Van AUT dùng cho đường ống hút của máy bơm cần được bố trí theo nguyên tắc thông thoáng, kín khí, dễ bảo trì và không làm cản dòng hút. Rọ bơm AUT nên đặt ở đầu hút để ngăn rác thô và hỗ trợ bảo vệ máy bơm. Van khóa AUT nên lắp trên đường hút để cô lập bơm khi bảo trì. Y lọc AUT có thể dùng khi cần giữ cặn nhỏ nhưng phải dễ vệ sinh. Khớp nối mềm AUT nên bố trí gần máy bơm để giảm rung nhưng không được thay thế giá đỡ đường ống.

Khi lắp đặt, cần chú ý đúng DN, đúng chiều dòng chảy, độ kín mặt bích, đoạn ống thẳng trước đầu hút, mực nước nguồn và khả năng vệ sinh định kỳ. Nếu bố trí sai, máy bơm có thể hút yếu, rung, nóng máy, mất nước mồi hoặc nhanh hỏng.

Nếu hệ thống của bạn hút nước từ bể chứa, ao hồ, hố thu hoặc nguồn nước có nguy cơ lẫn rác thô, có thể tham khảo thêm nhóm Rọ bơm AUT ↗ để chọn đúng kích cỡ và kiểu kết nối phù hợp cho đầu hút máy bơm.

Câu hỏi thường gặp về van AUT trên đường ống hút máy bơm