Van AUT dùng cho tuyến ống chôn ngầm cần được lựa chọn và lắp đặt cẩn thận hơn so với các vị trí nổi trên mặt đất, vì sau khi chôn lấp, việc kiểm tra, vận hành, bảo trì hoặc thay thế sẽ khó khăn hơn rất nhiều. Với các hệ thống cấp nước, PCCC ngoài nhà, tuyến ống khu công nghiệp, nhà máy, khu dân cư hoặc hạ tầng kỹ thuật, nếu chọn sai loại van, sai kích cỡ, sai áp lực hoặc không bố trí hố van phù hợp, công trình có thể gặp rò rỉ, kẹt van, khó đóng mở hoặc tốn nhiều chi phí đào sửa sau này.

Nếu bạn đang tìm hiểu các dòng van dùng cho hệ thống nước và công trình kỹ thuật, có thể tham khảo nhóm van AUT Malaysia ↗ để xem thêm các sản phẩm như van cổng AUT, van bướm AUT, van 1 chiều AUT, y lọc AUT, rọ bơm AUT, khớp nối mềm AUT và van xả khí AUT.

Tuyến ống chôn ngầm thường chịu tác động từ đất, độ ẩm, nước ngầm, tải trọng phía trên, rung động nền, ăn mòn bên ngoài và điều kiện bảo trì hạn chế. Vì vậy, khi dùng van AUT cho đường ống chôn ngầm, cần quan tâm không chỉ đến bản thân van mà còn cả vị trí đặt van, hố van, tiêu chuẩn mặt bích, lớp bảo vệ bên ngoài, khả năng thao tác và phương án kiểm tra định kỳ.

Vì sao tuyến ống chôn ngầm cần chọn van AUT kỹ hơn?

Tuyến ống chôn ngầm có đặc điểm là sau khi hoàn thiện, phần lớn đường ống và van không còn nhìn thấy trực tiếp. Nếu van lắp nổi trong phòng bơm hoặc khu kỹ thuật, khi có rò rỉ hoặc đóng mở nặng, người vận hành có thể kiểm tra nhanh. Nhưng với van chôn ngầm, nếu không bố trí hố van hoặc điểm tiếp cận phù hợp, việc kiểm tra sẽ rất khó.

Một lỗi nhỏ như rò mặt bích, gioăng lệch, bulong gỉ hoặc van đóng không kín có thể kéo dài trong thời gian dài mà không được phát hiện. Đến khi mặt đất ẩm, áp lực giảm hoặc hệ thống cấp nước yếu, việc xác định vị trí lỗi sẽ tốn nhiều thời gian hơn.

Vì vậy, chọn van AUT cho tuyến ống chôn ngầm cần ưu tiên độ phù hợp kỹ thuật, khả năng vận hành lâu dài và thuận tiện bảo trì. Không nên chỉ chọn theo giá hoặc chỉ dựa vào kích cỡ DN mà bỏ qua vị trí lắp đặt thực tế.

Chọn đúng loại van AUT cho tuyến ống chôn ngầm

Không phải loại van nào cũng nên chôn ngầm trực tiếp. Với tuyến ống chôn ngầm, các loại van thường gặp nhất là van cổng AUT, van bướm AUT, van 1 chiều AUT và một số phụ kiện liên quan tùy hệ thống.

Van cổng AUT thường được dùng tại các vị trí khóa tuyến chính, tuyến nhánh hoặc điểm cần cô lập một đoạn ống để sửa chữa. Dòng van này phù hợp với trạng thái mở hoàn toàn hoặc đóng hoàn toàn, ít dùng để điều tiết lưu lượng.

Van bướm AUT có thể dùng ở một số vị trí cần thiết kế gọn, tuy nhiên khi lắp ngầm cần đảm bảo có hố van đủ không gian để thao tác tay quay, kiểm tra mặt bích và bảo trì khi cần.

Van 1 chiều AUT thường được lắp ở những vị trí cần chống nước chảy ngược, nhưng với tuyến chôn ngầm cần đặc biệt chú ý khả năng kiểm tra sau này. Nếu van 1 chiều phát tiếng đập, đóng không kín hoặc bị cặn kẹt, cần có điểm tiếp cận để xử lý.

Không nên chôn trực tiếp van nếu không có hố van

Một lưu ý rất quan trọng là không nên chôn trực tiếp van AUT xuống đất rồi lấp kín hoàn toàn. Dù van có chất lượng tốt, sau thời gian sử dụng vẫn có thể cần đóng mở, siết lại bulong, thay gioăng, kiểm tra rò rỉ hoặc thay thế.

Nếu lấp kín toàn bộ van, khi cần thao tác sẽ phải đào đất, phá nền hoặc dừng hệ thống lâu hơn. Điều này đặc biệt bất tiện với tuyến cấp nước chính, PCCC ngoài nhà, đường ống khu công nghiệp hoặc tuyến hạ tầng đô thị.

Giải pháp phù hợp là bố trí hố van, hộp van hoặc buồng kỹ thuật tại vị trí lắp van. Hố van cần đủ không gian để người vận hành tiếp cận, quan sát, đóng mở và tháo lắp khi cần. Với van kích cỡ lớn, cần tính cả không gian nâng hạ và thay thế.

Chú ý độ sâu chôn ống và vị trí thao tác van

Tuyến ống chôn ngầm thường có độ sâu nhất định để tránh va chạm cơ học, tải trọng phía trên hoặc ảnh hưởng từ môi trường. Khi van được lắp trên tuyến này, cần đảm bảo vị trí thao tác của van vẫn tiếp cận được từ mặt đất hoặc trong hố van.

Với van cổng AUT, cần quan tâm tay quay hoặc trục vận hành. Nếu van nằm sâu, có thể cần ty nối dài hoặc phương án thao tác phù hợp theo thiết kế. Với van bướm AUT, cần đảm bảo tay quay, hộp số hoặc bộ vận hành không bị vướng thành hố.

Không nên bố trí van ở vị trí quá sâu, quá hẹp hoặc bị các đường ống khác che kín. Khi có sự cố, việc tiếp cận khó sẽ làm tăng thời gian sửa chữa và chi phí vận hành.

Kiểm tra vật liệu và lớp bảo vệ bên ngoài van

Van AUT dùng cho tuyến ống chôn ngầm cần chịu được môi trường ẩm, đất, nước ngầm và các tác động bên ngoài. Dù môi chất bên trong là nước sạch, phần bên ngoài van vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi độ ẩm hoặc đất ẩm trong thời gian dài.

Cần chú ý lớp sơn phủ bên ngoài thân van, tình trạng mặt bích, bulong, đai ốc và các vị trí dễ bị trầy xước trong quá trình vận chuyển hoặc lắp đặt. Nếu lớp sơn bị bong, điểm kim loại hở có thể gỉ sét nhanh hơn khi nằm trong môi trường ẩm.

Trước khi lắp xuống hố van hoặc tuyến ngầm, nên kiểm tra và xử lý các điểm trầy xước, bong sơn nếu có. Với các khu vực có nước ngầm, đất ẩm hoặc môi trường ăn mòn cao, cần cân nhắc biện pháp bảo vệ bổ sung theo yêu cầu công trình.

Chọn đúng áp lực làm việc của van AUT

Áp lực là thông số bắt buộc khi chọn van AUT cho tuyến ống chôn ngầm. Các tuyến ống ngầm thường là tuyến cấp chính, tuyến ngoài nhà hoặc tuyến dài, có thể chịu áp lực từ trạm bơm, bơm tăng áp hoặc hệ thống PCCC.

Nếu chọn van có áp lực thấp hơn yêu cầu, khi thử áp hoặc vận hành, van có thể rò tại mặt bích, nắp van hoặc bộ phận làm kín. Với tuyến chôn ngầm, việc phát hiện và xử lý rò rỉ khó hơn tuyến nổi, nên cần chọn đúng áp lực ngay từ đầu.

Trước khi đặt hàng, cần kiểm tra áp lực vận hành, áp lực thử và cấp áp lực theo bản vẽ. Van, mặt bích, gioăng và bulong nên đồng bộ theo cùng yêu cầu áp lực để đảm bảo độ kín.

Kiểm tra tiêu chuẩn mặt bích và gioăng làm kín

Với van AUT lắp mặt bích trên tuyến ống chôn ngầm, tiêu chuẩn mặt bích cần được kiểm tra rất kỹ. Cùng một kích cỡ DN nhưng mặt bích PN10, PN16, JIS, BS, DIN hoặc ANSI có thể khác nhau về số lỗ bulong, khoảng cách tâm lỗ và đường kính mặt bích.

Nếu chọn sai mặt bích, van có thể không lắp được hoặc phải xử lý tại công trình, vừa mất thời gian vừa không đảm bảo kỹ thuật. Với tuyến ngầm, sai sót này càng bất tiện vì vị trí thi công thường chật, sâu hoặc khó thao tác.

Gioăng mặt bích cũng cần phù hợp với áp lực, môi trường nước và điều kiện vận hành. Khi lắp, gioăng phải đặt đúng tâm, không bị lệch, gấp mép hoặc kẹt đất cát. Bulong cần siết đều theo kiểu đối xứng để tránh rò rỉ sau khi lấp hoàn thiện.

Chú ý khả năng thoát nước trong hố van

Hố van chôn ngầm rất dễ bị nước mưa, nước ngầm hoặc nước rò rỉ tích tụ. Nếu hố van không có khả năng thoát nước, van có thể bị ngập lâu ngày, làm tăng nguy cơ gỉ bulong, kẹt tay quay, bong sơn và khó kiểm tra rò rỉ.

Khi thiết kế hố van, cần có phương án thoát nước hoặc bơm nước ra khi cần. Nắp hố van cần đủ chắc chắn, phù hợp vị trí lắp đặt và không để đất đá, rác bẩn rơi vào quá nhiều.

Không nên để van AUT nằm trong hố van thường xuyên ngập nước. Nếu hố van hay bị ngập, cần kiểm tra định kỳ nhiều hơn, đặc biệt tại khu vực mặt bích, bulong, tay quay và lớp sơn thân van.

Chú ý tải trọng và tác động từ mặt đất phía trên

Tuyến ống chôn ngầm có thể nằm dưới đường nội bộ, sân nhà máy, vỉa hè, khu xe chạy hoặc khu vực có tải trọng phía trên. Nếu hố van hoặc vị trí đặt van không được thiết kế phù hợp, tải trọng từ phía trên có thể ảnh hưởng đến đường ống, mặt bích hoặc thân van.

Van không nên chịu lực ép trực tiếp từ đất, đá hoặc kết cấu phía trên. Cần có khoảng không gian kỹ thuật phù hợp trong hố van, đồng thời đường ống phải được đỡ và lấp đúng kỹ thuật để tránh lún lệch.

Với van kích cỡ lớn, cần kiểm tra độ đồng tâm của hai đầu ống trước khi siết mặt bích. Không nên dùng van để kéo ép hai đầu ống lệch nhau, vì sau khi lấp đất, lực lệch có thể làm mối nối nhanh xuống cấp.

Chú ý chiều dòng chảy của van 1 chiều và Y lọc AUT

Nếu tuyến ống chôn ngầm có lắp van 1 chiều AUT hoặc Y lọc AUT, cần kiểm tra chiều dòng chảy thật kỹ trước khi lấp đất hoặc đóng nắp hố van. Đây là lỗi rất quan trọng vì sau khi hoàn thiện, việc tháo ra lắp lại sẽ tốn nhiều công.

Van 1 chiều AUT phải lắp đúng chiều mũi tên trên thân van để chống nước chảy ngược. Y lọc AUT phải lắp đúng chiều để giữ cặn đúng cách và dễ vệ sinh. Nếu lắp sai chiều, hệ thống có thể bị cản dòng, tụt áp hoặc thiết bị không hoạt động đúng chức năng.

Trước khi nghiệm thu, nên chụp ảnh vị trí lắp, chiều mũi tên và tình trạng mặt bích để lưu hồ sơ. Việc này giúp kiểm tra sau này dễ hơn nếu hệ thống có sự cố.

Không gian bảo trì phải được tính từ đầu

Một tuyến ống chôn ngầm tốt không chỉ lắp được van mà còn phải bảo trì được van. Hố van cần đủ rộng để người vận hành xuống kiểm tra hoặc thao tác từ trên xuống tùy thiết kế. Cần đủ chỗ để quay tay, siết bulong, thay gioăng hoặc tháo van ra khi cần.

Với y lọc AUT, nếu lắp dưới hố van, cần đủ không gian tháo nắp lọc và lấy lưới lọc ra vệ sinh. Với van 1 chiều, cần có không gian để tháo kiểm tra nếu van phát sinh lỗi. Với van cổng, cần kiểm tra tay quay, ty van và khả năng đóng mở.

Không nên chỉ làm hố van vừa đủ để đặt van. Nếu hố quá nhỏ, sau này mọi thao tác bảo trì đều khó khăn, thậm chí phải phá mở rộng hố để sửa chữa.

Kiểm tra và thử áp trước khi lấp hoàn thiện

Trước khi lấp đất hoặc hoàn thiện hố van, cần kiểm tra kỹ toàn bộ cụm van AUT. Các hạng mục cần kiểm tra gồm đúng loại van, đúng DN, đúng mặt bích, đúng chiều dòng chảy, bulong siết đều, gioăng đặt đúng tâm và van đóng mở bình thường.

Sau đó cần thử nước hoặc thử áp theo yêu cầu công trình. Khi có áp lực, quan sát kỹ các vị trí mặt bích, nắp van, ty van, thân van và mối nối gần đó. Nếu có rò rỉ dù chỉ nhẹ, cần xử lý trước khi lấp.

Không nên lấp đất khi chưa thử áp hoặc khi còn nghi ngờ rò rỉ. Với tuyến chôn ngầm, xử lý lỗi sau khi lấp sẽ mất nhiều thời gian và chi phí hơn rất nhiều so với xử lý ngay lúc thi công.

Checklist chọn và lắp van AUT cho tuyến ống chôn ngầm

Kết luận

Van AUT dùng cho tuyến ống chôn ngầm cần được chọn và lắp đặt cẩn thận vì sau khi hoàn thiện, việc kiểm tra và sửa chữa sẽ khó hơn nhiều so với tuyến ống nổi. Người dùng cần chú ý đúng loại van, đúng kích cỡ DN, đúng áp lực, đúng tiêu chuẩn mặt bích, đúng chiều dòng chảy và có hố van phù hợp để vận hành, bảo trì lâu dài.

Không nên chôn trực tiếp van rồi lấp kín hoàn toàn. Cần bố trí hố van có nắp, có khả năng thoát nước, đủ không gian thao tác và thuận tiện kiểm tra định kỳ. Trước khi lấp hoàn thiện, cần vận hành thử, thử áp và kiểm tra rò rỉ thật kỹ để tránh phải đào sửa sau này.

Nếu tuyến ống chôn ngầm cần van khóa tuyến chính, dễ quản lý và phù hợp cho các hệ thống cấp nước hoặc hạ tầng kỹ thuật, bạn có thể tham khảo thêm nhóm van cổng AUT ↗ để lựa chọn đúng kích cỡ và thông số phù hợp.

Câu hỏi thường gặp về van AUT dùng cho tuyến ống chôn ngầm